ڄَم جو نالو	نارايڻ گوڪلداس ناگواڻي
تخلص	شيام
جنم	ڇنڇر، 22 جولاءِ 1922
ڄَم جو ھنڌ:	نوشھرو فيروز
لاڏاڻو	اڱارو، 10 جنوري 1989
لاڏاڻي جو ھنڌ	ممبئي

نارائڻ شام (ڄم: 22 جولاءِ 1922 – ديانت: 10 جنوري 1989) نارائڻ شام سنڌي ٻوليءَ جو مشهور ۽ خوبصور شاعر هو، جنهن جا ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيا ۽ هو سنڌي ادب جي اهم شخصيتن مان هڪ ليکيو ويندو آهي.

اوائلي حياتي
نارائڻ شام، جنم نالي نارائڻ گوڪلداس ناگواڻي، 22 جولاءِ 1922 تي ضلعي نوشهروفيروز جي ڳوٺ کاھي قاسم ۾ پيدا ٿيو. شروعاتي تعليم پنهنجي ڳوٺ ۾ حاصل ڪيائين ۽ 1942ع ۾ ڊي. جي سنڌ سائنس ڪاليج ڪراچي مان بي اي جي ڊگري حاصل ڪئي. 1945ع کان 1946ع تائين نوشهروفيروز ۾ استاد طور ڪم ڪيائين. 1947ع ۾ هندستان جي ورهاڱي کان پوءِ دهلي لڏي ويو، جتي پوسٽ ۽ ٽيليگراف آڊٽ آفيس ۾ ڪلارڪ طور نوڪري شروع ڪيائين ۽ 1980ع ۾ هيڊ ڪلارڪ طور رٽائر ٿيو.

ادبي سفر
نارائڻ شام، سنڌي ٻوليءَ جي عظيم شاعر ڪشنچند ‘بيوس’ کان متاثر ٿيو. ڊي. جي سنڌ ڪاليج ڪراچي ۾ "سنڌي لٽريچر سرڪل" جي بنياد وڌندڙن مان هو. شيخ اياز، هري دلگير ۽ شيخ راز سان گڏجي سنڌي جديد شاعريءَ جي شروعات ڪيائين، جنهن ۾ آزاد نظم ۽ سونيٽ جهڙا نوان ادبي فارم شامل ڪيا ويا.

هن جو پهريون شاعريءَ جو مجموعو "ماڪ ڦڙا" 1953ع ۾ هري دلگير سان گڏ شايع ٿيو، جنهن ۾ ابتدائي آزاد نظم ۽ تجرباتي شاعري شامل هئي. ان مجموعي کي تنوير عباسي پاران سنڌي ادب ۾ نون موضوعن ۽ فڪر سان ڀرپور چيو ويو.
1955ع ۾ سندس ٻيو مجموعو "پنکڙيون" شايع ٿيو، جنهن ۾ 100 رباعيون ۽ هڪ ڊگهو نظم "روپ مايا" شامل هو. نارائڻ شام سنڌي ادب ۾ رباعين کي متعارف ڪرائڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو، جنهن کي سنڌي ٻوليءَ جي رواني ۽ اصل ٽون سان گڏ پيش ڪيو.

بعد ۾ "رنگ راتي لهر" (1956)، "واريو ڀريو پلاند" (1968) ۽ "مهڪي ويل صبح" (1983) جهڙا مجموعا شايع ٿيا، جن ۾ غزل جي صنف ۾ سندس ماهريت واضح آهي. "روشن ڇانورو" (1962ع) ۾ غزل، دوھيرا ۽ ٽرائولٽ شامل هئا، جڏهن ته "ماڪ ڀنا راٻيل" (1964ع) ۾ هائيڪو، وائي، دوها ۽ رباعيون موجود آهن.

نارائڻ شام کي خاص طور تي غزل جي صنف ۾ ڏاڍي پذيرائي ملي. ارجن حاسد لکيو ته:
"نارائڻ شام جا غزل کيس دنيا جي عظيم شاعرن جي برابر آڻي بيهارين ٿا. جيئن اردو شاعري ۾ مير، غالب ۽ فراق تاريخي حيثيت رکن ٿا، تيئن شام جي غزلن جو مقام سنڌي ادب ۾ آهي."

ادبي موضوع ۽ انداز
نارائڻ شام جي شاعري ۾ انساني محبت، امن، ۽ ڌرتيءَ جي قربت جا موضوع خاص اهميت رکن ٿا. هن جي شاعري نرم احساسن سان ڀرپور آهي، جيڪا سنڌو درياءَ جي روانيءَ جهڙي محسوس ٿئي ٿي.
موٽي پرڪاش لکيو ته:
"نارائڻ شام جي شاعري ذاتي درد کان مٿي آهي، جيڪا انساني غم سان گڏجي گڏيل خوشيءَ جو اظهار ڪري ٿي. هن پاڻ لاءِ نه پر سڄي دنيا جي خوشيءَ ۽ ڏک لاءِ لکيو."

سنڌ سان محبت
ڀلي ورهاڱي نارائڻ شام کي سنڌ کان جدا ڪيو، پر سندس دل ۽ روح هميشه سنڌ سان جڙيل رهيا. سندس شاعريءَ ۾ پنهنجي ڌرتيءَ سان محبت ۽ ورهاڱي جو درد محسوس ٿئي ٿو. هو لکي ٿو:
"زندگي ڇا آهي، ڌرتيءَ کان سواءِ؟
مرڻ کان پوءِ به مون کي سنڌ ڏي موڪليو."

شيخ اياز سان واسطو
نارائڻ شام ۽ شيخ اياز جي دوستي ڏاڍي گهري هئي. ٻنهي شاعرن گڏجي جديد سنڌي ادب لاءِ وڏو حصو وڌو. سندن شاعري هڪ ٻئي جي فڪر ۽ موضوعن ۾ امتزاج پيدا ڪري ٿي.

نارائڻ شام، سنڌي ادب ۾ هڪ امر شخصيت آهي، جنهن جا ڪردار ۽ لفظ اڄ به پڙهندڙن جي دلين ۾ زنده آهن.